Agroforestry financierbaar maken vraagt om sterkere ketens

Agroforestry kan bijdragen aan een toekomstbestendig voedselsysteem. Deze manier van landbouw biedt kansen voor biodiversiteit, klimaatadaptatie en agrarische verdienmodellen. Een nieuwe verkenning van Invest-NL laat zien dat verdere opschaling nu vooral vraagt om sterkere ketens, marktcommitment en publieke inbedding. Die marktontwikkeling is nodig voordat een schaalbare financieringsvraag kan ontstaan.

Agroforestry als onderdeel van regeneratieve landbouw

Een gezond en toekomstbestendig voedselsysteem vraagt om landbouw die voedselproductie combineert met herstel van bodem en biodiversiteit, en agrarisch ondernemers tegelijkertijd perspectief biedt op een duurzaam verdienmodel. Regeneratieve landbouw speelt daarom een belangrijke rol in de visie van Invest-NL op de toekomst van ons voedselsysteem.

Agroforestry kan daaraan bijdragen. Het combineert bomen en struiken met akkerbouw, veehouderij of groenteteelt. Dat kan bijdragen aan bodemkwaliteit, waterbeheer, biodiversiteit en nieuwe inkomsten voor agrarisch ondernemers. De belangstelling groeit, maar opschaling vraagt om nieuwe investeringen. Daarom onderzocht Invest-NL welke financieringsknelpunten de groei van agroforestry belemmeren en of een publiek-private financieringsopossing kan helpen.

Eerst de keten ontwikkelen

Uit de verkenning Van pioniers naar volwassen ketens blijkt dat de markt nog niet voldoende georganiseerd is voor een publiek-private financieringsoplossing. Ondernemers starten vaak zorgvuldig en gefaseerd, meestal met percelen van één tot drie hectare. Daardoor blijft de financieringsvraag per bedrijf nu nog beperkt en versnipperd. Grotere financieringsvolumes ontstaan pas als er meer schaal, afzetzekerheid en gezamenlijke investeringsvragen komen.

Marktpartijen en overheden aan zet

De volgende stap naar financierbaarheid ligt daarom bij ketenontwikkeling. Telerscollectieven, verwerkers, afnemers en kennisinstellingen kunnen helpen om volumes te bundelen, kwaliteitsstandaarden te ontwikkelen en afzetzekerheid te vergroten.

Ook publieke randvoorwaarden zijn belangrijk. Agroforestry vraagt om investeringen met een lange horizon. Duidelijkheid over beleid, subsidies, pacht en gebiedsgerichte programma’s kan agrarisch ondernemers meer zekerheid geven.

Financiering wordt relevanter bij meer schaal

De verkenning kijkt ook naar hazelnoot als kansrijke casus. Deze teelt sluit aan op de vraag naar lokale, plantaardige ingrediënten, maar de Nederlandse hazelnootketen staat nog aan het begin. Verwerking, opslag en afzet zijn nog kleinschalig georganiseerd.

Daarmee laat agroforestry een breder patroon zien dat Invest-NL ook in andere nieuwe markten tegenkomt: een markt wordt pas goed financierbaar als ook de keten voldoende ontwikkeld is. Door volumes te bundelen, afzetzekerheid te vergroten en samenwerking in de keten te versterken, kunnen grotere en beter financierbare investeringsvragen ontstaan. Ketenontwikkeling is daarom een noodzakelijke stap om financiering mogelijk te maken.

Marktontwikkeling van Invest-NL onderzoekt financieringsknelpunten die de opschaling van innovatieve markten belemmeren en ontwikkelt samen met ondernemers, financiers en overheden oplossingen om investeringen mogelijk te maken. Invest-NL blijft volgen hoe de agroforestrymarkt zich ontwikkelt en welke financieringsoplossingen nodig zijn zodra voldoende schaal en marktvraag ontstaan.