Gezondheid als verdienmodel voor regeneratieve landbouw

Regeneratieve landbouw wint terrein als alternatief voor het huidige voedselsysteem. Het herstelt bodems, versterkt biodiversiteit en draagt bij aan een gezondere leefomgeving. Toch blijft grootschalige omschakeling uit. Een verdienmodel dat de maatschappelijke waarde financieel beloont kan de transitie versnellen. Invest-NL verkende samen met HarvestCare en Social Finance NL of resultaatfinanciering gericht op gezondheid daaraan kan bijdragen.

Betalen voor resultaat in plaats van inspanning

Bij resultaatfinanciering staat niet de inspanning centraal, maar het resultaat. Invest-NL paste dit financieringsmodel al toe op preventieve zorg, en verkent nu ook of het een effectief instrument is voor regeneratieve landbouw.

Het idee: Boeren worden beloond voor de maatschappelijke baten waaraan zij bijdragen, zoals een gezondere bodem, minder uitstoot of een betere leefomgeving. Dat kan werken, omdat de maatschappelijke kosten en baten van landbouw – zoals gezondheid en een schonere leefomgeving – nu nauwelijks worden meegenomen in prijzen of financiering.

Veelbelovend, maar nog niet schaalbaar

Er is groeiend bewijs dat regeneratieve landbouw daadwerkelijk kan bijdragen aan gezondheidswinst. Denk aan minder blootstelling aan schadelijke stoffen voor boeren, agrarisch personeel en omwonenden.

Tegelijk laat het onderzoek zien dat resultaatfinanciering in deze context nog niet klaar is voor brede toepassing. Er ontbreken nog cruciale randvoorwaarden. Het bewijs voor sommige effecten, zoals gezondheidswinst voor consumenten, is nog beperkt. Ook zijn er nog geen eenduidige definities en KPI’s om resultaten vast te stellen en is er geen passende wetgeving.

Zonder deze basis blijft het lastig om investeringen op grote schaal te structureren en risico’s goed te verdelen.

Realistisch perspectief, geen snelle oplossing

Invest-NL ziet resultaatfinanciering als een kansrijk instrument om de transitie naar regeneratieve landbouw te versnellen. Het helpt om maatschappelijke waarde zichtbaar en financierbaar te maken.

Maar voordat dit model kan opschalen, moet eerst worden geïnvesteerd in de randvoorwaarden. Dat vraagt om heldere standaarden, beter bewijs en nieuwe vormen van samenwerking tussen landbouw, gezondheid, wetenschap en financiering. Een gefaseerde aanpak via regionale pilots, in combinatie met subsidie en verdere bewijsopbouw, biedt wel kansen.

Deze verkenning was een eerste stap om de maatschappelijke waarde beter te verbinden aan financiering. Nu is het aan de overheid, de wetenschap en de markt om de basis verder te ontwikkelen.