Invest-NL legt fundament voor landelijke aanpak vernieuwing van 10.000 schoolgebouwen

Met een landelijke aanpak en 27 samenhangende instrumenten heeft Invest-NL samen met partners een integrale aanpak ontwikkeld voor de vernieuwing van duizenden Nederlandse schoolgebouwen. De aanpak moet marktpartijen, schoolbesturen en gemeenten helpen om sneller, efficiënter en op grotere schaal te investeren in toekomstbestendige onderwijshuisvesting.

De aanpak kwam tot stand middels drie jaar intensieve samenwerking met het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW), de PO-Raad, VO-raad, Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), Kenniscentrum Ruimte-OK en tientallen marktpartijen.

Nederland staat voor een enorme opgave in onderwijshuisvesting. Een groot deel van de circa 10.000 schoolgebouwen kampen met een slecht binnenklimaat, zijn onvoldoende duurzaam of sluiten niet aan op modern onderwijs. Om alle schoolgebouwen toekomstbestendig te maken, is naar schatting tientallen miljarden euro's aan investeringen nodig.

Niet alleen een financieringsprobleem

Uit eerdere onderzoeken bleek dat het probleem niet alleen financieel van aard is. Schoolbesturen en gemeenten organiseerden huisvestingsprojecten vaak afzonderlijk van elkaar, waardoor kennis verloren ging, projecten moeilijk vergelijkbaar waren en schaalvoordelen uitbleven.

"De uitdaging lag niet alleen in financiering, maar vooral in het organiseren van samenwerking, het ontwikkelen van standaarden en het creëren van een markt waarin investeringen daadwerkelijk kunnen landen," zegt Jules Hercules, themalead gebouwde omgeving bij Invest-NL.

Van losse projecten naar een professionele markt

Binnen het Programma Onderwijshuisvesting ontwikkelde Invest-NL daarom samen met partners een integrale aanpak voor de volledige levenscyclus van onderwijshuisvesting: van beleidsvorming en investeringsbesluiten tot ontwerp, realisatie en beheer. Daarnaast werden 27 instrumenten ontwikkeld, waaronder standaarden voor samenwerkingsvormen en een methodiek waarmee circulaire restwaarde van gebouwen meegenomen kan worden in financiële modellen.

Fundament voor opschaling en financiering

De aanpak en oplossingen moeten bijdragen aan een fundamentele verandering in de sector. Door standaardisatie, betere data en samenwerking ontstaat een meer voorspelbare markt waarin projecten makkelijker kunnen worden gebundeld en opgeschaald. Door meer efficiëntie en effectiviteit dalen de kosten van de enorme opgave.

Met de verbetering in kwaliteit van de gebouwen, verdere professionalisering en samenwerken op schaal, legt het programma ook de basis voor toekomstige investeringen door institutionele partijen, zoals pensioenfondsen.

Voorbeeld van marktontwikkeling

De opgeleverde producten binnen het Programma Onderwijshuisvesting leveren een stevige bijdrage aan het financierbaar maken van de vernieuwing van schoolgebouwen. Door structurele belemmeringen weg te nemen en de voorwaarden te creëren voor een goed functionerende markt, kunnen maatschappelijke opgaven beter gefinancierd worden.

De aanpak wordt inmiddels ook gezien als inspiratie voor andere maatschappelijke sectoren, zoals zorgvastgoed en ander maatschappelijk vastgoed.

Per 1 januari 2026 is Kenniscentrum Ruimte-OK verantwoordelijk voor de verdere implementatie en doorontwikkeling van het Programma Onderwijshuisvesting.