Regionale data-infrastructuren versnellen preventie in de zorg

Waarom Invest-NL bijdraagt aan regionale data-infrastructuren

De Nederlandse zorg staat onder toenemende druk door een stijgende zorgvraag, schaars personeel en oplopende kosten. Tegelijkertijd is de grootste gezondheidswinst vaak te behalen door ziekte te voorkomen. Dat vraagt om een andere manier van financieren: niet betalen voor behandelingen, maar voor aantoonbare gezondheidsresultaten.  

Data-infrastructuren lijken op het eerste gezicht een ander onderwerp, maar zijn juist onlosmakelijk verbonden met het succes van resultaatfinanciering. Als we op resultaten willen sturen, innoveren en betalen, moeten die resultaten ook betrouwbaar en tijdig inzichtelijk zijn. Daarin spelen data-infrastructuren een cruciale rol. 

Data als voorwaarde voor resultaatfinanciering

Resultaatfinanciering kan preventie en samenwerking over domeinen heen versnellen. Invest-NL werkt al langer aan dit onderwerp. Zo deden we onderzoek naar bekostiging van domeinoverstijgende zorg, verkennen we resultaatfinanciering op schaal met het initiatief GelijkGezond en ontwikkelen we financieringsmodellen voor preventie via het programma Gezond Rendement NL.  

In de praktijk loopt resultaatfinanciering echter vaak vast op één punt: resultaten moeten betrouwbaar, objectief en op tijd te meten zijn en precies daar wringt het. De benodigde data is versnipperd over zorgverzekeraars, gemeenten, zorgaanbieders en het sociaal domein. Niet alle data is beschikbaar of deelbaar en data is soms te grof of vooral ingericht op administratie. Dat maakt het lastig om resultaatfinanciering op te zetten én op te schalen. 

Wat regionale data-infrastructuren mogelijk maken

Regionale data‑infrastructuren maken het mogelijk om data uit zorg, het sociaal domein en publieke gezondheid veilig te koppelen. Initiatieven zoals GERDA (Achterhoek) laten vooral zien dat een infrastructuur voor het analyseren, meten en sturen op basis van gevoelige data technisch gezien wél veilig georganiseerd kan worden. 

Met een dergelijke infrastructuur wordt het mogelijk om: 

• Betere uitkomsten te meten, zoals veranderingen in zorggebruik of maatschappelijke kosten; 
• Sneller te beslissen op basis van inzicht in doelgroep, effecten en risico’s; 
• Investeringen schaalbaar te maken doordat financiers kunnen sturen op aantoonbare resultaten. 

Uit het onderzoek van Invest‑NL blijkt bovendien dat techniek vaak niet het grootste obstakel is. Governance, privacy, vertrouwen tussen partijen en vooral duidelijke juridische kaders zijn vaak doorslaggevend voor succesvolle samenwerking. 

Vervolg: van onderzoek naar lessen uit de praktijk

Op basis van dit onderzoek ondersteunt Invest‑NL het initiatief RIGA, een samenwerkingsverband van zorg- en welzijnspartijen in de regio Westland-Schieland-Delfland, bij de ontwikkeling van een regionale data-infrastructuur (project uitgevoerd met steun van de Europese Unie – InvestEU Advisory Hub). Invest-NL faciliteert hierbij de juridische afkadering die nodig is om gezondheids-, leefomgevings- en sociaal-economische data veilig en structureel te koppelen. Door data uit verschillende domeinen te verbinden, kunnen besluitvorming, verantwoording en financiering beter worden ondersteund. Daarmee ontstaat ook een belangrijke basis om resultaatfinanciering mogelijk te maken.

De inzichten en lessen uit dit project worden later dit jaar gedeeld. Zo maken we voor andere initiatiefnemers en beleidsmakers inzichtelijk hoe regionale data-infrastructuren veilig, juridisch houdbaar en praktisch toepasbaar kunnen worden ingericht om resultaatfinanciering te ondersteunen.